درمان یبوست | درمان سریع یبوست در منزل
یبوست یکی از مشکلات شایع گوارشی است که با کاهش دفعات دفع و سفت شدن مدفوع همراه است. این مشکل میتواند به دلایلی مثل رژیم غذایی نامناسب، کمآبی بدن، کمبود فیبر، استرس یا بیماریهایی مثل سندروم روده تحریکپذیر و پارکینسون ایجاد شود.
یبوست ممکن است حاد یا مزمن باشد و علائمی مثل درد شکم، تهوع، کاهش آب بدن و سفتی مدفوع به همراه داشته باشد. اگر درمان نشود، میتواند باعث هموروئید، شقاق و حتی عفونتهای ادراری شود.
در این مقاله از ساختمان پزشکان، به بررسی علائم، دلایل، درمان یبوست و درمان سریع یبوست در منزل میپردازیم و راهکارهای سادهای برای پیشگیری از این مشکل آزاردهنده ارائه میدهیم.
یبوست چیست؟
یبوست از مشکلات رایجی است که بسیاری از افراد آن را تجربه میکنند. اگرچه در برخی مواقع جدی نیست، اما تکرار آن میتواند آزاردهنده باشد و به مشکلاتی مانند شقاق، هموروئید یا بواسیر منجر شود.
وقتی دفع مدفوع کمتر از حد معمول یا به سختی انجام شود، بهویژه اگر فاصله بین دفعات دفع بیش از سه روز باشد، فرد دچار یبوست شده است. این وضعیت ممکن است حتی تا دو هفته یا بیشتر طول بکشد و با علائمی مثل درد شکم، سردرد و نفخ همراه باشد.
یکی از مهمترین دلایل یبوست، کمبود فیبر در رژیم غذایی است. فیبر نقش کلیدی در سلامت گوارش و دفع راحت دارد. برای درمان سریع یبوست در منزل، افزایش مصرف فیبر میتواند بسیار مؤثر باشد.
یبوست مشکلی در دفع مدفوع است. یبوست عموماً به معنای دفع کمتر از سه بار مدفوع در هفته یا مشکل در دفع مدفوع است. یبوست نسبتاً شایع است. کمبود فیبر غذایی، مایعات و ورزش میتواند باعث یبوست شود. (منبع: mayoclinic)
علائم یبوست چیست؟
از سختترین و شایعترین بیماریهای دستگاه گوارش، یبوست بوده که حرکت روده در این بیماری سخت میشود و ممکن است در انجام کارهای روزانه فرد اختلال ایجاد نماید. فرقی نمیکند کودک، بزرگسال، زن یا مرد به یبوست مبتلا باشد، چون علائم آن در هر فرد به هم شباهت داشته و شامل موارد زیر است:
- بیاختیاری ادرار
- بیحالی
- احساس اسپاسم و درد در قسمت روده
- کاهش اشتها نیاز
- به فشار بیشتر جهت خروج مدفوع
- مدفوعهای سفت یا کوچک
- احساس عدم تخلیه کامل
اگر این علائم چند روز یا بیشتر ادامه داشته باشند، بهتر است برای پیشگیری از عوارض، اقدامات لازم برای درمان یبوست انجام شود.
علائم یبوست عبارتند از: کمتر از سه بار در هفته اجابت مزاج دارید. مدفوع شما خشک، سفت و/یا گلوله گلوله است. دفع مدفوع شما دشوار یا دردناک است. دل درد یا گرفتگی عضلات دارید. احساس نفخ و حالت تهوع دارید. احساس میکنید که پس از اجابت مزاج، رودههایتان به طور کامل تخلیه نشده است. (منبع: my.clevelandclini)
دلایل ابتلا به یبوست چیست؟
قطعاً هر فردی در هر سنی با هر جنسیتی میتواند به یبوست مبتلا شود؛ اما جالب است بدانید، ریسک ابتلا به یبوست در زنان به خصوص زنان بالای ۶۰ سال، بیشتر است. همچنین افرادی که وضعیت اقتصادی ضعیفی دارند و معمولاً تغذیه آنها مناسب و درست نیست، بیشتر به یبوست دچار میشوند. از دیگر دلایل و علل ایجاد یبوست میتوان موارد زیر را نام برد:
- استرس
- تنبلی روده
- عدم داشتن تحرک
- مصرف بیش از حد لبنیات
- تغییر آب و هوا
- نداشتن تغذیه مناسب
- عدم نوشیدن آب کافی
- عدم وجود فیبر لازم در مواد غذایی
- استفاده بیش از حد از داروهای شل کننده روده
- تغییرات هورمونی
- بارداری
- پولیپ و سرطان روده
- بیماری سلیاک
- مشکلات عصبی دستگاه گوارش
- سندروم روده تحریک پذیر
- مصرف برخی داروها مانند داروی ضد افسردگی، آنتی اسید و قرص آهن
- کم کاری تیروئید
- دیابت
- تنگی روده بزرگ
- بیماری پارکینسون
- غده پاراتیروئید
- سرطان رکتوم و مقعد
یبوست در زنان بیشتر دیده میشود، مخصوصاً قبل از پریودی، در بارداری و پس از یائسگی، چون تغییرات هورمونی حرکت روده را کند میکند.
نوزادان هم بین ۲ تا ۵ ماهگی ممکن است یبوست را تجربه کنند، بهویژه هنگام تغییر رژیم غذایی یا نوع شیر. این یبوست معمولاً موقتی است.
در بزرگسالان، یکی از دلایل یبوست میتواند آسیب به عصب واگ باشد که باعث کاهش حرکت روده و سختی در دفع میشود.
مطلب پیشنهادی: بهترین دارو برای عفونت معده و روده چیست؟
بواسیر (هموروئید) چیست؟
زندگی آپارتمان نشینی و کم تحرک افراد باعث شده، بیماریهای نشیمنگاهی زیادی رایج شود. از جمله آنها میتوان به بواسیر یا هموروئید اشاره داشت.
زمانی که مویرگها و رگهای خونی ناحیه مقعد کشیده یا ملتهب شوند، بواسیر به وجود میآید. مویرگها زمان دفع مدفوع، منعطف شده و دفع را راحتتر میکند؛ اما اگر مویرگها بر اثر فشار شدید دچار پارگی شوند، هموروئید به وجود میآید که شبیه به یک توده در قسمت مقعد است.
اصلیترین علت ایجاد بواسیر، یبوست است؛ زیرا مدفوع سفت و سخت شده و در حین دفع آن فشار زیادی به مقعد وارد میشود؛ در نتیجه این مویرگها کشیده و پاره میشوند. اگر درمان یبوست انجام شود، قطعا بواسیر هم از بین خواهد رفت.
بواسیر یا هموروئید داخلی
هموروئید درجات مختلف داشته و در دو نوع هموروئید داخلی و خارجی است. بواسیر یا هموروئید داخلی، معمولاً در قسمت داخلی مقعد یعنی انتهای رکتوم یا راست روده به وجود میآید. در این نوع از هموروئید، قسمت داخلی مقعد کشیده شده و خونریزی اتفاق میافتد که ممکن است همراه با دفع مدفوع، این خونریزی رخ دهد.
هموروئید یا بواسیر خارجی
هموروئید یا بواسیر خارجی، همانطور که از نامش مشخص است در قسمت بیرونی مقعد وجود دارد. زمانی که رگهای اطراف مقعد پاره شوند، یک بیرون زدگیهایی در آن قسمت مشاهده میشود. به دلیل وجود گیرندههای درد زیاد در قسمت بیرونی کانال مقعد، این نوع از هموروئید علاوه بر خونریزی، درد بسیار زیادی دارد.
شقاق مقعدی چیست؟
شقاق یا فیشر، یکی دیگر از بیماریهای رایج مقعدی است که در نیمه تحتانی مقعد یک شکاف یا ترک باریک رخ میدهد. با توجه به اینکه در این قسمت گیرندههای درد و عصبی بالا است، ممکن است برای فرد درد زیادی به وجود آورد.
شقاق یا فیشر، علاوه بر درد زیاد همراه با خونریزی مقعدی است و همین موضوع باعث میشود افراد زیادی آن را با بواسیر اشتباه بگیرند؛ اما دقت کنید که علائم این دو از هم متفاوت هستند.
یبوست، یکی از علائم ایجاد بیماری شقاق میباشد که باعث پاره شدن کانال رکتوم شده و در نتیجه بسیار دردناک است. از علائم مهم این بیماری میتوان به سرخی مقعد، تورم و التهاب در ناحیه مقعد، خروج ترشحات چرک آلود، وجود یک زائده کوچک روی پوست مقعد، احساس درد مستمر، شروع درد با دفع مدفوع و افزایش آن، اشاره داشت.
روش های درمان سریع یبوست در منزل
طبق آمار و تحقیقات، در ایران ۳۷ درصد افراد به یبوست مبتلا هستند که در این آمار زنان بالای ۵۰ سال، بیشترین مراجعه به پزشک را جهت درمان یبوست دارند. جالب است بدانید که درمان یبوست در خانه جز کارهایی است که همه افراد باید بلد باشند تا در حین بروز این مشکل این کارها را انجام دهند.
- نوشیدن آب زیاد: جهت درمان یبوست در منزل، همیشه روزانه ۸ لیوان آب بنوشید. نوشیدن آب فراوان به حرکت سریع رودهها کمک کرده و مانع از ایجاد یبوست میگردد.
- مصرف غذاهای حاوی فیبر: مصرف غذاهای حاوی فیبر، حجم مدفوع را افزایش داده و به حرکت بهتر دستگاه گوارش کمک میکند. بنابراین غذاهایی مانند بادام، میوههای تازه، لوبیا، عدس و بلغور جو دوسر را حتماً در رژیم غذایی خود بگنجانید.
- انجام حرکتهای ورزشی: اگر دچار یبوست شدهاید انجام یک سری حرکتهای ورزشی به حرکت رودهها و درمان یبوست کمک کرده، همچنین این حرکات باعث هضم سریع غذا شده و حرکت آنها را در روده تندتر میکند.
- خوردن آلو و انجیر خشک: درمان سریع یبوست در منزل با آلو و انجیر خشک، از قدیمیترین روشهای خانگی است که افراد با آن میتوانند شدیدترین نوع یبوست را هم درمان کنند. آلو سیاه را به عنوان میان وعده مصرف کنید یا آن را خیسانده و میل کنید. برای استفاده از انجیر خشک هم لازم است آن را از شب قبل بخیسانید و صبح به صورت ناشتا آن را بخورید تا در عرض چند ساعت تاثیر شگفت انگیزش را در درمان یبوست، ببینید.
- مصرف روغن زیتون یا کرچک: یکی دیگر از روشهای درمان یبوست شدید در منزل، استفاده از روغن زیتون یا روغن کرچک است. اگر احساس کردید که دچار یبوست شدهاید و دفع مدفوع برایتان سخت شده، کافی است یک یا دو قاشق روغن زیتون یا کرچک را بخورید؛ چون این دو نوع روغن چربی سالمی دارند، به حرکات بهتر رودهها کمک کرده و به عنوان یک درمان سریع یبوست، شناخته میشوند.
- درمان یبوست با خاکشیر: جالب است بدانید که خاکشیر یکی از بهترین راهکارهای درمان سریع یبوست در منزل میباشد. برای درمان یبوست، خاکشیر را شسته، سپس آن را با آب جوش حرارت داده تا چند دقیقهای قل بخورد. حال آن را بدون شکر یا شیرین کننده دیگر میل کنید. خوردن خاکشیر به صورت ناشتا به سرعت عملکرد بهتر رودهها کمک میکند.
- مصرف ماست پروبیوتیک: خوردن ماست پروبیوتیک، عملکرد دستگاه گوارش را بهتر کرده و اگر شما مبتلا به اسهال یا یبوست باشید، به دلیل داشتن باکتریهای مفید آنها را درمان خواهد کرد.
- جوش شیرین برای یبوست: مصرف جوش شیرین برای یبوست یکی از درمانهای خانگی قدیمی برای یبوست است که بعضی افراد از آن استفاده میکنند، اما باید با احتیاط مصرف شود. نصف قاشق چایخوری جوش شیرین را در یک لیوان آب گرم حل کرده و بنوشید. (قبل از غذا یا با معده خالی مصرف شود)
بهترین دارو برای درمان یبوست کدام است؟
چنانچه روشهای خانگی برای درمان یبوست راهکار مناسبی نبود و از آن جواب نگرفتید، بهتر است به سراغ داروهای با خاصیت ملین بروید. البته لازم است بدانید که عادت دادن بدن به این داروها، باعث تنبلی روده میگردد.
سعی کنید تا حد ممکن به روشهای خانگی و با مصرف غذاهای درست، به درمان یبوست و جلوگیری از آن بپردازید، اما اگر به طور مداوم به آن دچار میشوید، لازم است به پزشک مراجعه کرده تا علت دقیق آن را بیابید.
| اسم دارو | توضیحات |
| قرص سیلاکس | مناسب درمان یبوستهای کوتاه – تاثیرگذاری سریع |
| کپسول رولاکس | مناسب برای افرادی که رژیم غذایی نادرست داشته و تحرک کافی ندارند. |
| کپسول ژلاکس | مناسب یبوستهای حاد و مزمن – اثرگذاری سریع – با تجویز پزشک |
| کپسول نرم کاستورکس | ترکیبات رازیانه و کرچک (گیاهی) – کاهش درد ناشی از یبوست |
| قرص بیزاکودیل | داروی ملین قوی – به صورت شیاف – افزایش ترشحات مایع روده |
| شربت انجیر مرکب فیژین | حاوی روغن بادام شیرین و عصاره انجیر (گیاهی) مناسب دوران بارداری و شیردهی |
| شربت لاکساپلاس | ترکیبات طبیعی و گیاهی – مناسب کودکان و بزرگسالان |
| شربت فیژان | طبیعی با عصاره انجیر – ملین قوی – نرم شدن مدفوع و حرکت آسان آن |
1.قرص سیلاکس
ضعف روده بزرگ را برطرف کرده و با تقویت حرکات آن، سبب درمان یبوستهای کوتاه مدت میشود. این قرص تقریباً برای بدن عارضهای نداشته و به دلیل تاثیرگذاری سریع، گزینه محبوب بیماران است.
2.کپسول رولاکس
با داشتن ترکیبات تحریک کننده حرکات روده، موجب نرم شدن مدفوع و در نتیجه، درمان یبوست میگردد. این نوع دارو برای افرادی که رژیم غذایی نادرست داشته و تحرک کافی ندارند، بسیار مناسب است.
3.کپسول ژلاکس
برای یبوستهای حاد و مزمن تجویز شده و یک داروی با اثرگذاری بسیار سریع است که به تسهیل دفع مدفوع کمک میکند.
4.کپسول نرم کاستورکس
داروی کاملاً طبیعی با ترکیبات رازیانه و کرچک است که مستقیماً عضلات صاف روده را تحریک کرده و به تخلیه هرچه سریعتر محتویات روده کمک بسزایی میکند؛ از طرفی این کپسول به کاهش درد ناشی از یبوست هم کمک زیادی خواهد کرد.
5.قرص بیزاکودیل
یک داروی ملین بسیار قوی است که معمولاً به صورت شیاف هم موجود میباشد. این دارو محرک قوی روده بوده و از طریق افزایش ترشحات مایع روده، سبب درمان یبوست میگردد.
6.شربت انجیر مرکب فیژین
داروی کاملاً طبیعی برای دوران بارداری و شیردهی است. این محصول فیبر بالایی داشته و حاوی روغن بادام شیرین و عصاره انجیر است. همچنین، به دلیل دارا بودن ترکیبات طبیعی، به هیچ عنوان برای بدن ضرر نداشته و در حین درمان یبوست، به حفظ سلامت مادر و نوزاد کمک زیادی میکند.
7.شربت لاکساپلاس
شربتی مناسب برای بزرگسالان و کودکان که ترکیبات طبیعی و گیاهی دارد. این شربت به رفع و درمان یبوست و تسهیل دفع مدفوع کمک بسیار زیادی میکند.
8.شربت فیژان
یک شربت طبیعی با عصاره انجیر بوده که خاصیت ملین بالایی داشته و به دلیل دارا بودن فیبر بالا، برای افرادی که به دلیل عدم داشتن یک رژیم غذایی سالم دچار یبوست شدهاند، مناسب میباشد. این شربت موجب نرم شدن مدفوع و حرکت آسان آن در روده میگردد.
عوارض درمان نکردن یبوست چیست؟
همانطور که در بالا هم اشاره کردیم، در برخی مواقع یبوست عارضهای جدی نیست چون هر فردی به دلیل عدم داشتن رژیم غذایی مناسب یا نخوردن آب کافی دچار یبوست میشود؛ اما اگر این مشکل طولانی شده و نسبت به درمان یبوست اقدام نکنید، قطعاً با عوارض جدی روبرو خواهید شد!
- بواسیر یا هموروئید، از شایعترین عوارض عدم درمان یبوست هستند. چون در حین یبوست، فرد برای دفع مدفوع زور زیادی میزند که این موضوع باعث پاره شدن و ملتهب شدن رگهای مقعد میگردد.
- فیشر یا شقاق که همان پارگی در مقعد است. مدفوع خشک به دلیل سفت بودن باعث پارگی لوله مقعد شده و در نتیجه شقاق ایجاد خواهد شد.
- رکتوسل، عارضهای است که دلیل اصلی آن فشار آوردن به مقعد میباشد. این عارضه بیشتر در زنان رخ داده و سبب برآمدگی راست روده به سمت واژن میگردد.
- دردهای شدید شکمی، یکی دیگر از عوارض عدم درمان یبوست است که ناراحتیهای زیادی به همراه داشته و حتی به قدری برای فرد دردناک میشود که کار و زندگی او را مختل میکند.
- نفخ زیاد و عدم توانایی خارج کردن گاز شکم که این مشکل نشان دهنده انسداد شدید روده است. (مقاله بهترین درمان برای نفخ شکم چیست؟)
- تب و سردرد، یکی دیگر از عوارض یبوست است که ناخودآگاه اتفاق میافتد. دقت کنید اگر تب همراه با یبوست باشد، نیاز به تشخیص دقیق پزشک دارد و به هیچ عنوان نباید خودسرانه عمل کنید.
- اگر درمان سریع یبوست انجام نشود، منجر به بیماریهای التهابی روده و سرطان رکتال میشود که یکی از علائم آن وجود خون در مدفوع است.
- یبوست مزمن همراه با اضطراب و افسردگی است و طبق مطالعات یبوست بر روی سیستم عصبی مغز تاثیر میگذارد.
- زمانی که سموم بدن از طریق دفوع دفع نشود، این سموم از طریق پوست دفع شده و میتواند سبب بروز مشکلاتی مانند لک، جوش و آکنه شود.
روشهای جلوگیری از یبوست و خشکی مزاج
برای پیشگیری از یبوست، رعایت چند نکته ساده ولی مهم ضروری است:
-
آب کافی بنوشید: مصرف روزانه ۱.۵ تا ۲ لیتر آب باعث افزایش حرکت روده و جلوگیری از خشکی مدفوع میشود.
-
فیبر را فراموش نکنید: روزانه ۳۰ گرم فیبر از منابعی مثل غلات، میوه و سبزیجات مصرف کنید تا عملکرد روده بهبود یابد.
-
ملینهای طبیعی: خوراکیهایی مثل آلو و انجیر سرشار از فیبر هستند و به تسهیل دفع کمک میکنند (در مصرف آنها زیادهروی نکنید).
-
چربیهای سالم: به جای چربیهای ناسالم، از روغن زیتون و دیگر روغنهای طبیعی استفاده کنید.
-
تحرک روزانه: حداقل ۱۵ تا ۳۰ دقیقه فعالیت بدنی داشته باشید.
-
عادتهای درست دفع: هنگام احساس نیاز، دفع را به تعویق نیندازید.
آنچه در مقاله درمان یبوست خواندید:
یبوست مشکلی است که بیشتر افراد در طول زندگی آن را تجربه میکنند. این عارضه در برخی افراد مزمن شده و کیفیت زندگی را کاهش میدهد. آمارها نشان میدهد ۱ از هر ۵ بزرگسال و ۱ از هر ۳ کودک دچار یبوست میشوند، و این مشکل در زنان مسن شایعتر است.
علت اصلی، کند شدن حرکت روده است که میتواند منجر به مشکلاتی مانند هموروئید، شقاق، انسداد روده و حتی افسردگی شود. یبوستهای خفیف را میتوان با ورزش، رژیم غذایی سالم و درمانهای خانگی کنترل کرد. اما در موارد شدید و مزمن، استفاده از داروهای ملین با تجویز پزشک ضروری است.
برای بهبود سریعتر، استفاده از راهکارهای ساده جهت درمان سریع یبوست در منزل هم توصیه میشود.
آیا موز برای یبوست بد است؟
موز رسیده و زرد، حاوی نشاسته کمتر بوده که همانند فیبر محلول برای درمان یبوست عمل میکند؛ اما اگر موز نارس و سبز باشد، به دلیل اینکه حاوی نشاسته فراوان است، بدن قادر به هضم این حجم از نشاسته نبوده و در نتیجه به جای درمان یبوست، وضعیت بدتر میشود.
آیا در زمان یبوست می توانم گاز معده را دفع کنم؟
بله، حتی در هنگام یبوست هم رودهها کار میکنند و قادر به دفع گاز خواهند بود.
خیلی عالی بود. خیلی کامل بود. مرسی از شما که دارو هم معرفی کردین.
برای درمان خانگی یبوست در زنان چی پیشنهاد میدین؟
برای درمان خانگی یبوست در زنان، نوشیدن آب کافی، مصرف غذاهای پرفیبر مثل میوه و سبزی، پیادهروی روزانه و خوردن آلو خشک یا دمنوشهای گیاهی مثل برگ سنا خیلی مؤثره. اگر ادامهدار بود، حتماً با پزشک مشورت کنید.